22 yenayowr 1984, dhi wa war i yuwca x television dh a radio, yenna u zedjjidh n Marrok dhi rweqt nni Hassan II (wis sin) x i mesghuyyen n th'sghath nsen qa nithni dh "alawbach" nigh a fradh n yi wdhan (dechets de la societe). 25 i segwussa rexxu zegwami, kant dhi tha ndint n Nador cwayt n thi ghuyyawin i mehdhan dh i mermadh, thi ghuyyawin a dhhant dh ijen y'ighzar y dhammen i tehmired rexxu rexxu dhi u xarres n tha rwa n Nador, umi nghin ijen sin nigh ctha zi ait baba nnes.
Wa ntettu ca illa dhi a segwass n 84 a Rif (ennej n Marrok) amen imun zi ixef ar ixef yenhez u yettarthar s min tegga u thexs ateg lhukuma tha Marrokect, u dhi a rif amen imun rmexzen amarroki yengha i wdhan. Dhi Hoceima, Barcane, u dhig mucan neghni. Maca ait-bab n Nador i yeccin a aamudh marra cta, cta zi 200 n ait-mathnegh zzaynegh u zi i dhammen negh dhaysen a harmuc dhaysen tha mghat u dhaysen a ryaz, a xfif a Aorobi wa ihuz ca wa zig wa.
Ha wenni umi iruh mmis, ha weeni umi iruh babas, ha inneghni umi iruh umas nigh dh yemmas. 19 yenayowr 1984 idhi yengha rmexzen a Marrok ctha zi 200 -min qqarnt thi neghmisin thi sepogna dh yinni yezrin- n yi wdhan su qatas n raeska dh polisiya, aadh ar ass a wa xas yetwassen marra i mannufran (les secrets) nes.
Aarahar marra i mezdhagh n Nador snen billi dhi yenayowr n 84 yekka dhayes i ghuyyan s mara min yexs adh yini wa war, maca ma nessen mamec dh mayemmi iyemsar manaya?
X th'ufut (matin) uzir n Kuwass (jeudi), 19 yenayowr 1984, ra dh ijen hacet wa theqqa billi qa thegwad rhemreth n wa mziw gha ait Rif, zzath i 19 s cwayt n w'ussan u acnaw attas en thi mezidhawin n th'eghri (Gherbaz, colleges et lycees) n Marrok ijen yizedh (mesure) dha maynu thisith tha wzairth n th'ighri yeqqar illa a mehdhar ixes adh ssas 50 DH huma adh yezmar adh yesseadhu a msseqsi (examen) n baccalaureat u ca n 100 DH huma adh yadhef gha university, manaya yejja i mermadh wa xasen ca u tugha twaran billi manaya aqath mghar (contra) i thighri n bater dhi th'murth negh (la gratuité de l'enseignement public) uca kkan teggen a sbeddi en th'ighri u sghuyyun dhi thi mezidhawin nsen -bra ma adharzen walu- x manaya, minzi dhi 1984 tugha 50 DH nigh dh 100 DH dh rhacet x y'iwdhan i tugha Aarahar marra dhi fedjahen wa ghasen ca, uca ghzar a mehdhar umi tugha itic babas 50 DH iw ywor imun azayes yec, azayes yezdhegh. Mamec gha yeg a t'ixedjes huma adh isegh a mcan nnes dhi baccalaureat.
Mayemmi ijen wa nhezzi i mermadh dh a mezyan am wanita yedhwer dh katastrof? Reda El Amrani muhami (avocat) dhi Nador yenna: "marra min yemsan dh rmexzen i th'yeggin minzi yusasend wa war huma adh adhfen x thi mezidhawin s th'hrawin. Min yejjin imehdharn fghen gha barra", hwan k webrid n FAR (ljic lmalaki) mani i-msagan dheghya ak ixeddamen dh i cumariyen umi tugha igaaaedh zzerdh dh righra n th'udhath gha u zedjif. Ctha umi srin illa qa lhukuma tha Marrokt ateg 100 DH i yewdham huma adhadhfen gha Mritc (Melilla) u 500 DH i tomabinath u neccin nessen illa Mritc (Melilla) y Nador zi rebda dh yemmas u netta dh mmis izzayes itodhudhen, ahta aadh iw mani dhi tamanath n wa ghrum dh batata dh macca neghni ixef tugha thekka beadha zzath i ghuyyan a tha zzith dh u secmedh dhi Casablanca maca wa neghin ra dh ijen amcnaw rami themsa tha zzith dhu secmedh n tomobinath dh t'huna dhi Nador, 7 n tomobinath dh 11 n t'huna ig cemdhen mamec thenna ddula, i xenni th'idhet? U anini th'idheth, ixenni yesdhahedj axas mthen 200 n yewdhan?
Hassan II (wis sin) i wa yhemren i Rifiyen zi zzath u zi rebda mamec yenna iy Rifien: "i mezdhagh n nnej (i Rifien) snen mlih prince moulay el Hassan -yessawar x min yegga iy Rifien jar 1958-59 dhi tha nukra (soulevemet , intifadha) na Rif- qa aedjmeghawem nehra ma thesnem Hassan II (wis sin) zi tha wwath a".
Rami yemsar u muni n yi wdhan s w'attas yekkar u qatas n th'idhet, marra wi gha yafen zzath nsen t-awyennasd tha xfift dhiw zedjif. Yenna ijen zi yinni yezrin billi ijen u aeskari yeghdherd ijen tha mettut (tha mghath) rami tt-essij thesriwriw x yenni yetmettan zi rkazi n tha ddath nes su qatas am thedhbairth, ahta i thenni umi fethqen a aeddis tha rwa nnes xezzan u ahta, u ahta. I hamucem (henjairn) n 10 ar 14 i segwusa fghen adhiran bola wa dhaysen saizzen ca a xfif gha u zedif nican -neccin nesghuyu ak i henjairn n Gaza,i dhammen n ait baba negh izi sswen "ljic lmalaki" maalic inni axsen. Thenni Gaza waha iyedjjan dh "jaraim lharb" thina lla-. Anid x manaya thenna tha neghmas (journal) El telegrama en Mritc (Melilla) billi th-udhefd ra dh ijen helikopter dhig jenna n Nador thaxud iw qatas thengha i wdhan.
Ctha zi 200 mmuthen, u i wdhan qa ddan aadh zrinten tmendan dhi i bridhen u yinni iyezmen waha aemmant s palath dhig qumeyya nedrenten am ddan sennej i tha Nejmath (Taouima) s djjireth, u mamec aadh bdhan adhafen ixsan nsen. Armi th'iwacca anind r3eska nneghni zi Guersif u yemsa dhayes u harwec (ikhtitaf) n yi wdhan s ruruf gha rehbussath, s yinni iyehdhan dh yinni wa yezrin qaa gha yi rexxu min yemsan, ca yesseadhu 10 ca 20 i segwusa ca wa yetwadhad (yemmedhka) ghayi rexxu. Yetaawadh ijen tfent hekmen xas s 10 i segwusa yennas i rqadhi qa nhanni tughath dhi Mritc (Melilla) u tugha itaca ijen t'hanet u yennas marra mamec yegga u manayenni yemsa nican aqath dhi dwasa n polis n mritc, maca lla 10 i segwusa minzi dh a Rifi. U cta aadh, rmexzen tugha itemsawam ak yewdhan s 5, 6 milyon nigh adh ihath x mmithsen, u aadh ar nhara ait Nador dhaysen th'igwdha zi rmexzen a Aorobi idhaysen yeggin ghezzu s marra min yabu wa war dh th'imenna (remaani).
Karim Laamrani a wzair a meqran dhi lhukuma nu Marrok dhi rweqt nni, am nessen rebda "lhukuma i xarriqen dh tcafayeh" yenna qa mmuthen 16 u yezmen 37 u dhina dh numrawath i thenna ra dh "lajnat l insaf wa lmosalaha" awarni 23 i segwusa zegwami, maca mana linsaf a mana lmosalaha ya ixef ssawaren, ma ssudhusen-anegh dhig rum ma tghirasen qa neddagher aadh?
Dhi w'as n 19 yenayowr 1984 dhin min yetwasnen aadh wath nessin ca u dhin min yetwaffan i rebda u dhin min yezmar aemmas ath xas nessen...
min gha nini xmi gha nessen illa manaya yetwamsa dhynegh, u neccin axmi 3emmaaaaas .......
ma netraja zi i3orobyen adhanegh arin su dha n weghyour ni huma anessen illa qa wadhanegh hemren
Tetum
|
|
25-01-2009 09:41:51
Article ni d asebhan maca tetum a tinim tugha manaya d emsa di marra Arrif, wa tca di Nador waha !!
Ixes atsiwlem x Arrif qa3, iwden muthen di marra Arrif ktar zi Nador !!
manaya i tont yenni omi wa yexsa ca.
maca yenni omi yemoth radjensen, nigh twa7ebsen aqathen 3aadh s ghoyoun.
emerkigh ijoma akijen temghath dhi re3rasi
th 3awdhayi th 7ajit ennes thesrobayi.
meskina men3ennas emmes gha re7bes radj n16 isegosa meskin, wathesin man thamowth i dja, yedha ora yemouth.
thennayi 3lik i moth i say7egh rbarino, wadji am rexo.
Waxxa a ait-ma, qa n rektifya l artikl u nanid nessiwer dhayes x arrif marra, waxxa tugha zi beddu dh manayenni inexs anini..
u netqadha umathnegh idhanegh yucin la remark a...
salaam
arifinooooooooooooo
hihooooooooooooo
chabab tanger
chabab tanger
nassh saurgd ze amsterdam asgbarek labas...
hoi alles goed
pilikola khmi yasawar it7adhay ibolonan ...
diiiiisko khdchrino wi tawyayd abi akhmi...
akamir