Yura s wa war n kongres a madhal a Mazigh, Rachid Raha, ijen tha brat i yi meghnas n parlaman n'Europa, yescen dhayes min dhi yedja wa ydhudh a Mazigh dhig idha. Uca yenna dhayes illa qa ddula tha Marrok wa ghas bu ghana at bedder tha mendhawt (Dustur, Constitution) i yedjan qa itetta zzayes marra wa ydhudh a Marrok, min dhanegh thesmarent thi franin thi meggura n Oktober 2007.
Yugi Ahmed Aboutaleb, a mgha n Roterdam, x lista n ismawen tha Marokt, minzi dhi lista ya dhayes ismawen n wa Aaraben waha. Min i tejjan i Mazighen wa ghasen bu thi seqqa adh eggen ismawen dhi Mazighen i tha rwa nsen. Ahmed Aboutaleb yenna qa mara yeffegh x lista a tafidh at yessecmedh. Thi menna ya fghentid dhig ijen u merqi n Baladiya n tha ndint n Roterdam.
Rmexzen a Marrok i xessith adh yini mani yedja Chakib El-Khayari, ijen aktiviste dhi thi seqqa ni wdhan. Mass El-Khiari tugha i ruhen ass n 17 Februrar 2009 dhi Casablanca gha Policia i tugha dhasd yesseken tha nfutc (istidaa), zi rexdenni wa yedhha ratha nnes. Dhi w’ass dh’ijen zic, udfen Policia dhi Nador x tha ddath n familiya n Chakib El-Khayari. Uca issin-as computer dh ca n recwaredh nnes, mammec thaawedh familiya n Mass El-Khayari.
Mohamed Abdelkrim Alkhattabi mmis n 1882 zi dcar n a Jdair zzath i Biyya (Hoceima), babas tughath dha mghar n tha qbitc n’ait wayigher. Abdelkrim Alkhattabi yeghra dhi Alqarawiyin dhi Fes mani yeghra th’ussna n ccaraa. Tughath dh’imsermedh dhi Mritc jar 1907 dh 1913, illa tugha i tari ak u ghmis n El Telegramma. Tugha dh netta i bedden x tha ghdemt (justice) jar i msermen n Mritc, illa tugha yetowrjam dhi bureau n thi mesrayin n familiyath.
Mounir El Hamdaoui dh mmis n 14 Julyuz 1984 zi Rotterdam, dh’ijen u mirar dha Mazigh si zuran dhi Rifiyen, itiran dhi Holanda. Zi 2007 ar rexxu i tirar ak AZ Alkmaar. A segwas n 2001 thebdha kariera nnes dhi tha ndint n thamzi nnes Excelsior Rotterdam. Dhi Tha semhuyt (saison) nnes a mezwaru igeaaedh ak kippu nnes gha division wis yan (1).
Marra nessen u marra wa nettu ca min yemsan dhi tha ndint n Biyya (Hoceima) dhiw segwas n 2004 dh wa nhezzi n th’mwarth, i yejjin awarnas ca na gim (1000) i medhran dh ca na gim (1000) n i neyzam dh i meadhar dh i mehrac. A nhezzi n th’mwrath dhi Biyya wa ybed ca maca amenni theqqim ttenhezza ar nhara, s i dhan n i rifeyyen ig itmunen dhi thi'crithin (marches, masirat).
Yemsagar kippu n Ithri na Rif ak wenni n Nador Albaladi Albidaoui, dhi tha wala 1/8 n kuppa n Aarch (coupe de trône) dhi Basket. Furbo n Nador tugha yeccowr si mannay (spectateurs) n kippu n tha ndint a. Yina ssecnen ijen u ghembub yecna ni mezdhar n Nador amec nennum rebda. Ithri mlih yirar mlih dhi partidha nnes min itjjen a ydhudh Nador issitim kuppa ya a ghasen-d tha gweh gha tha murth nsen.
Ggigh thi zemmar inu dhi tha qessist a huma adh awdhegh ghar ijen a teswath nu ceddi (relation) i dhin jar kur ijen zzaynegh ak yemmas, tha mettuth nni idhanegh-d yejjin ghar u madhal (ddunect) a, thenni ixanegh yezrin tamara dh remhayen. A teswath a ixef urzugh ufight dh tha mezdhaget s w'attas dhi xmi kur tha mettuth ttarod mmis. Ssitimegh adh irigh iwdhegh gha minxef urzugh, u ssekkigh tha qessist a dh azul dh'ayyuz yemghar i yemma dh'amezwaru u i marra thi yemmathin nu madhal (ddunect) zig ixef ar ixef.
22 yenayowr 1984, dhi wa war i yuwca x television dh a radio, yenna u zedjjidh n Marrok dhi rweqt nni Hassan II (wis sin) x i mesghuyyen n th'sghath nsen qa nithni dh "alawbach" nigh a fradh n yi wdhan (dechets de la societe). 25 i segwussa rexxu zegwami, kant dhi tha ndint n Nador cwayt n thi ghuyyawin i mehdhan dh i mermadh, thi ghuyyawin a dhhant dh ijen y'ighzar y dhammen i tehmired rexxu rexxu dhi u xarres n tha rwa n Nador, umi nghin ijen sin nigh ctha zi ait baba nnes.
Zi min d-yessufegh rmexzen a Aorobi maynu, huma adh yeaajen x’wudhmawen ni Mazighen, dh th’imegga n ijen th’meghra n 1200 i segwusa nu mezruy n th’murth nnegh. Mara i Mazighen aqathen dhig segwass 2959, mammec ggin nithni ewdhen gha 1200 i segwusa? Uca ennanac musalaha ak th’Mazight. Ma su qemmum nigh? 20 zi yowr 12 n 2008 dhi Marrakech thetwaddes (organise) tha meghra i 1200 i segwusa u mezruy a Marrok.
Abdellah Nahari, ijen n refqi n tha ndint n Oujda. Netta dh ijen refqi i banen attas s thi menna nnes dhi wa war n simwass (jemaa). Zi i waren nnes i yetwassnen qaa attas wenni yedjan dhi Youtube i sghuyyu dhayes it cecdhca i mghan nu Marrok gha abbi uca yedaa adhasen yessizegh i dhammen dhig zuran ar tiri ssitimen rmukt wa ttifen. Dhini uca thetfidh histirya yeqqim i sghuyyu s issem n’abbi am yarra a zedjif nnes gha qibla.
Rebda tarand i wdan thu tra gha tmenyath wa yedjin, thina mara wa djint i wdhan wa tifen min gha ccen, min then i tejjan tettan mara wa ghasen wi xasen gha i xedhmen. Maca yina udhrusen, attas zaysen ufin i wdhan na Rif zzidjizen-asen uca fghen gha thu tra. Rami thetwag ijen tha rezzuth dhi th’mesract a ufin illa ca zi yinni i tettan ggin tmenyath dh thi meqranin izi ggin rexxu thi mura, tomubinath dh thi durra dhig mucan manis dusin.
Dhi yowr n 9 zi u segwas n 2007 th'essufeghd Amina Elfakioui, yedjis na Rif i yedjan dh ict mesgharth (professeur) u tha mazzut (chercheuse) dhi u ghezdhis n th'ighri x Afrika dh y'ilsan nu gmudh (oriental) dhi university n Ghent dhi Beligika dh univesity en Del Kalabria dhi Italya, th'essufeghd a mawal (dictionnaire) a meqran u mezwaru n th'Mazight tha Rifect, a mawal a wanita itwascen a mowr a mezwar rami id yeffegh dhi university en Lieden dhi Holanda.
salam